Bregtje van der Haak studeerde in Amsterdam rechten en politicologie en vervolgens aan de Graduate School of Journalism van Columbia University in New York. De stad beviel haar zo goed dat ze er bleef als schrijvend journalist. Ze schreef over film en beeldende kunst. Na zes jaar kwam ze terug naar Nederland. Ze werd tv-eindredacteur, verslaggever en uiteindelijk documentairemaker voor de VPRO; Ze schreef artikelen, zat in verschillende besturen en adviescommissies en was ook nog een jaar eindredacteur van het kunst- en cultuurprogramma RAM.

Na enig aandringen vertelt Bregtje waar ze op dit moment het meest trots op is. "Na tweeëneenhalf jaar begin ik langzamerhand te geloven dat ik er in geslaagd ben om, als alleenstaande moeder, op hetzelfde niveau door te werken, zonder dat mijn zoon er teveel onder lijdt." Nadat de vader van haar twee maanden oude baby plotseling bij haar wegging, besloot ze niet bij de pakken neer te gaan zitten, maar door te gaan. Ze schakelde een oppas in aan huis, zorgde voor drie dagen crèche en vond haar moeder bereid om deels in te wonen als ze naar het buitenland moet om te filmen. "Werken en zorgen voor mijn zoon zijn de twee dingen die mij de meeste voldoening schenken in het leven, maar ze draaien om totaal verschillende waarden en hebben een wezenlijk andere logica. Het is moeilijk om die twee werelden bij elkaar te brengen, de wereld van het betaalde en het onbetaalde werk. Ik realiseer me sinds ik moeder ben meer dan ooit dat de samenleving draait op ‘werk’ dat niet publiekelijk gewaardeerd of financieel gehonoreerd wordt, maar wel degelijk onmisbaar is: zorg voor ouderen, zorg voor kinderen, aandacht voor buren, emotionele zorg. Ik doe eigenlijk braaf wat de calculerende overheid van mij verwacht. Het enige politieke ideaal dat ik in het beleid van dit kabinet kan herkennen is: Iedereen aan de betaalde arbeid, volledige werkgelegenheid en maximale economische groei. Ik verdien mijn eigen inkomen en draag zo keurig bij aan het BNP en de economie. Maar het vraagt wel veel, zowel van mij als van mijn kind."

Ze vindt dat er op de televisie te weinig vrouwen aan het woord komen, ook in Tegenlicht en stelt dat ze genoot van Ayaan Hirsi Ali in Zomergasten. Hoewel ze het inhoudelijk niet altijd met haar eens is, was het een verademing om een intelligente, welbespraakte vrouw een paar uur aan het woord te zien.

"Ik vind het prettig om naar vrouwen te kijken en daarin ben ik vast niet alleen."

Ze heeft bewust gekozen voor het massamedium televisie en voor de publieke omroep, na twee jaar als redacteur te hebben gewerkt bij RTL’s Max Westerman in New York, en probeert als documentairemaker een verschil te maken. "Ik probeer mijn onderwerpen zo te kiezen dat ze maatschappelijk relevant zijn. Ik wil niet zozeer oordelen, maar de langzame verschuivingen in onze levens onderzoeken en nieuwe invalshoeken vinden die kijkers aan het denken kunnen zetten. Ze kunnen dan zelf een oordeel vellen, dat hoef ik niet voor hen te doen. Ik heb veel vertrouwen in de moderne kijker. Mensen van deze tijd kunnen informatie heel goed beoordelen, daar ben ik zeker van. Alleen krijgen ze vaak maar heel beperkte informatie aangereikt. Hoe groter het aanbod aan kanalen, hoe beperkter de diversiteit in invalshoeken en informatie lijkt het soms wel. De echte grote veranderingen in de samenleving halen bijna nooit de televisie, omdat ze geen ‘nieuwsmoment’ kennen. Daarom pleit ik voor aandacht voor de lange termijn, ‘slow journalism’ noem ik dat. Ik beschouw de media als een politieke ruimte en ik verzet me tegen de simplificaties die de media beheersen, tegen de hypes en de nadruk op conflicten. Daarom vond ik ook dat ik er zelf iets aan moest doen, aan alsmaar al die mannen op tv." Ook het feit dat de Raad van Bestuur van de publieke omroep, die nu de programmering op de schop wil zetten, bestaat uit drie mannen van boven de vijftig, vindt ze bedenkelijk. "Hoe moeten die heren nu met z’n drieën de magische formule gaan vinden waardoor jongeren en allochtonen weer naar de publieke omroep gaan kijken? Het is overigens ook opvallend dat het enige goedbekeken programma op Talpa Gooische Vrouwen is. Ik denk dat de kijkers best wat meer vrouwen willen zien op de buis, en dan in verschillende rollen graag. Sowieso zijn programma’s met vrouwen vaak beter bekeken. Het is jammer dat veel actualiteitenrubrieken nog niet tot dat inzicht zijn gekomen. Ik ben net te gast geweest in MBC’s Kalam Nawaem, een talkshow in Beirut, die gepresenteerd wordt door vier dames. Het bleek één van de best bekeken programma’s in de Arabische wereld te zijn."

Een jaar geleden besloot ze een documentaire te maken over een voorhoede van sterke, werkende vrouwen in de Arabische wereld. Het was een beeld en een geluid dat ze miste in de media. Ze vindt de beeldvorming over moslima’s eenzijdig en negatief . "Het gaat bijna altijd over problemen als het op de Nederlandse televisie over moslima’s gaat. Mishandeling, analfabetisme, vrouwenbesnijdenis, eerwraak. Al deze zaken worden - deels ten onrechte – alsmaar met ‘de islam ‘ in verband gebracht en het is pas een ‘onderwerp’ als er iets misgaat. Daardoor zie je nauwelijks sterke, positieve rolmodellen, welbespraakte Arabische vrouwen die aan de touwtjes trekken. Daar ben ik naar op zoek gegaan in Saoedi-Arabië en Marokko en er bleken er heel veel te zijn. Ik ben zelf erg onder de indruk van de vrouwen die ik heb ontmoet," aldus Bregtje. Ze vertrok eerst naar Marokko, één van de meest liberale Arabische landen, en een paar maanden later naar Saoedi-Arabië, het meest conservatieve Arabische land op het gebied van vrouwenrechten. Ze was daar de eerste vrouw die toestemming kreeg om het dagelijks leven van vrouwen te filmen, waardoor de internationale belangstelling voor de documentaire groot is.

Zelf moest ze tijdens het filmen van Arabische Vrouwen aan de Top ook haar eigen vooroordelen opzij zetten. Zo was ze verbaasd over het feit dat de positie van de vrouw momenteel gespreksonderwerp nummer één is in Marokko. Dankzij de hervormingsgezinde koning is de wetgeving betreffende vrouwenrechten er volop in beweging en de nieuwe Marokkaanse familiewet wordt door Amerika en Europa zelfs als voorbeeld gezien voor de regio. De islam is voor moslima’s in Marokko - veel meer dan in Nederland - een vanzelfsprekend onderdeel van hun leven. Bregtje: "Ambitieuze vrouwen in Marokko hebben het in ieder geval in één opzicht makkelijker dan moslima’s hier: ze hoeven zich niet voortdurend te verdedigen omdat ze moslima zijn. Ze zijn het gewoon, want iedereen is moslim. Het geloof verdiept ook de samenleving en geeft individuen kracht. De gedeelde normen en waarden waar wij zo moeizaam naar op zoek zijn, zijn daar vanzelfsprekend omdat ze zijn afgeleid van de islam die iedereen deelt. De meeste Marokkaanse en Saoedische vrouwen die ik ontmoet heb putten juist voor hun carrière kracht en inspiratie uit het geloof, soms letterlijk uit de Koran, en menen dat zij ‘verplicht zijn aan Allah’ om hun talenten te benutten voor de gemeenschap"

Wat ze mooi vond aan de vrouwen die ze in Marokko ontmoet heeft, is dat ze een sterk gevoel van verbondenheid voelen met de gemeenschap waar ze in leven, met hun land, met de wereld, met andere moslims. Ze heeft veel van hen geleerd. "Die verbondenheid mis ik hier wel eens. In de film over Marokko portretteer ik o.a. een plattelandsburgemeester die iedere dag twee uur heen en twee uur terug reist van haar familie in Rabat naar haar werk in het Atlas gebergte. Ze vindt dat heel normaal, ze doet het gewoon. Ze werkt ook in het weekend, gaat nooit op vakantie en is dankbaar dat ze het talent en de kansen heeft gekregen om iets te kunnen betekenen voor anderen." Een belangrijk verschil met Nederland is dat vrouwen in Marokko en Saoedi-Arabië weten dat het leven niet altijd leuk is. "Ze verwachten dat ook helemaal niet, daar zijn ze niet op uit. Ze vinden bevrediging in andere dingen." Ook viel het Bregtje op dat veel mannen die zij in Marokko en Saoedi-Arabië ontmoette zich juist aangetrokken voelen tot sterke vrouwen. "Sommige echtgenoten gedroegen zich bijna als impresario’s van hun geslaagde vrouwen. Ze waren ontzettend trots op wat hun vrouwen bereikt hadden en ratelden hele cv’s af, inclusief studieresultaten, prijzen en beurzen die ze ooit gehad hadden."

Toch zijn het vooral mannen geweest die Bregtje in haar professionele loopbaan hebben geïnspireerd, zoals de VPRO documentairemakers Frank Wiering en Cherry Duyns en grote internationale documentairefilmers als Jean Rouch, Johan van der Keuken en Frederick Wiseman. Ze had wel behoefte aan vrouwelijke rolmodellen, maar die waren er helaas maar weinig, ook op de universiteit. Toch is ze optimistisch over de opmars van vrouwelijke rolmodellen en ziet een nieuwe generatie vrouwelijke programmamakers die bezig is haar weg te vinden. Volgens haar zijn er niet echt typische mannen- of vrouwenfuncties. De salarissen van mannen en vrouwen beginnen nu langzaam naar elkaar toe te groeien, weet ze, hoewel Nederlandse vrouwen door hun keuze voor parttime werk hun maatschappelijke invloed wel ernstig beperken. Vrouwen kunnen volgens haar alleen macht en invloed verwerven door heel hard te werken - en door elkaar te helpen. In dat opzicht kan een Netwerk voor vrouwen een nuttige rol vervullen.

Zelf staat ze op dit moment op een kruispunt. Bijna een jaar lang is ze met het drieluik Arabische vrouwen aan de Top bezig geweest en ze heeft nog geen vastomlijnde plannen voor de toekomst. "Verhalen vertellen over de tijd waarin wij leven, dat wil ik, misschien ook wel ooit als onafhankelijk producent of in de politiek. Al betwijfel ik of het geduld heb voor dat laatste. En of ik dan meer kan beïnvloeden dan als programmamaker. De media zijn een mooie arena, van cruciaal belang voor de meningsvorming, laten we er goed gebruik van maken."

Het uur is inmiddels om en Bregtje moet er vandoor. Ze heeft afgesproken om met een vriendin naar Le Couperet van Costa Gavras te gaan, een Belgisch-Franse film over een manager in de papierindustrie die ontslagen wordt wegens reorganisatie. Hij denkt dat hij snel weer bij een ander bedrijf aan de bak zal komen, maar dat valt vies tegen. Na twee jaar werkloosheid besluit hij zijn directe concurrenten bij sollicitaties om te brengen en wordt hij ‘serial killer’. Het verhaal van de film sluit mooi aan bij dat waar we het hele uur over gesproken hebben. Bregtje moet er zelf om lachen als ze het vertelt. "Zou een vrouw dat nooit doen? Denk je dat echt? Dat valt nog te bezien. Er zijn heel wat ijzeren dames met een agenda waar je koud van wordt. Ik geloof niet dat vrouwen in moreel opzicht beter zijn dan mannen, ze hebben als groep misschien een aantal andere talenten, maar meer kan ik er niet van maken."